KURBANIN POSTU ve BUNA BENZER
SEYLERI HAKKlNDA YAPILMASI UYGUN OLAN ISLEMLER
YANLISLIKLA BASKASININ KURBANINI
KESMEK
AKIKA KURBANI
KURBAN HAKKINDA GEREKLI ILMIHAL
BILGILER
"Udhiye" ve "dahiye" Kurban Bayrami güinlerinde kesilen
hayvanin ismidir. Kurban da denilir. Kurban kelimesi de Arapça
olup. kendisiyle Allah'a yaklasilan seydir. Udhiyenin çogulu "edahi"
dahiyenin çogulu da "dahaya" gelir. "Zebaih" bunu da içine
alici oldugu için "udhiye"nin burada, anilmasi gerekli
olmustur. Kurban kesmeye tedhiyye denir ki, taat niyetiyle
kendine mahsus vakitte yine kendine mahsus hayvani kesmek.
yani zebh yahut nahretmekten ibarettir ,
Kurban kesmenin sifati. sarti. sebebi. vakti. rüknü. hükmü
vardir. Kurban kesmenin sifati :
Vücubdur. Hadis-i serifte: .Hali vakti yerinde olup da kurban
kesmeyen kimse bizim namaz kildigimiz yere yaklasmasin. (ibn
Mace. Edahi buyurulmustur. Bu gibi asiri ceza ile tehdit ancak
vacibin terkine ait olur. Vacip olan kanin akitilmasidir.
Kurbani canli olarak tasadduk etmekle uhdesinden düsmüs olmaz.
Kani akitlidiktan sonra etini tasadduk etmek müstehaptir.
Edilmese de olur . Kurban kesmenin sartlari: Islam, hürriyet,
ikamet, sahibinin ser'an zengin sayildigi servettir .
Müslüman olmayana, hür olmayana, mukim olmayana kurban kesmek
vacip olmadigi gibi sadaka-i fitir nisabma sahip olmayana da
vacip degildir. Ikamet, sehirde. köyde ve kirda mukim olmaya
samildir ki. misafir olmamak demektir. Nisaba malik
olmayanlann kurban kesmesi nafile oldugu gibi. Mekkeli olmayan
hacilar misafir oldugu için onlann kurban kesmesi de nafiledir.
Hacc-i kiran ve temettu kurbani kesmek vaciptir. Nitekim Hac
Kitabi'nda geçmistir.
Kurban kesmenin vacipliginde erkeklik sart olmadigi için.
nisaba malik olan her kadina da kendi parasiyla kurban kesmek
vaciptir. Kurban kesmenin sebebi:
Vakittir. Vakit tekerrür ettikçe kurban kesmenin vacipligi de
tekerrür eder. Kurban kesmenin vakti :
Nahr günleridir ki. Zilhicce'nin onuncum on birinci ve on
ikinci günleridir.En faziletli olani ilk günüdür Sehirlerde
bayram namazindan sonra, köylerde ve göçebelikte fecrin do-gusundan
sonra kurban kesilir. çünkü bu sonuncularin bayram namazi
yoktur. Kurbani gece kesmek mekruhtur. Kurban kesmenin
rüknü :
Kesilmesi caiz olan hayvani kesmekten ibarettir.
Kurban olmak üzere kesilmesi caiz olan hayvan üç çesittir :
Deve, sigir. koyun ve keçidir. Bunlarin erkegi ve disisi
kurban olur. Devenin ve sigirin disisi. koyun ve keçinin
erkegi efdaldir. Tavuk, horoz ve etleri yenilen vahsi
hayvanlar kurban edilemez Devenin ancak bes seneligi. sigirin
(inek. öküz, manda) iki seneligi koyun ve keçinin bir seneligi
kurban kesilir . Bilhassa koyunun gösterisli olan alti aylik
da yeterlidir. Bir koç veya teke ne kadar yasli ve gösterisli
olsa da bir kisiden fazlasina kurban olamaz.
Bir deve veya sigir yedi kisiye kadar ortaklik kabul eder .
Sarti : Ortaklarin hep ehl-i kurbet olmalari ve ancak kurban
kasdiyla istirak etmis bulunmalaridir .
EhI-i kurbet olmak", ehl-i islam olmak demektir: Çünki kurbet
taattir. Taat da Islam iledir. Içlerinde Müslüman olmayan.
yahut kurbandan baska gayesi oIan : Mesela et almak veya
ticaret yapmak kasdiyla istirak eden oIursa, kan akitma (iraka)
parçalanma kabul etmeyeceginden hiçbirininki kabul oImaz.
Ortakligin satin almadan önce olmasi evladir. Hür bir
Müslümanin kurban etmek üzere satin aldigi bir deve veya
sigira ehl-i kurbetten alti kimse sonradan dahi istirak
edebilir. Kurban kesmenin hükmü :
Dünyada vacibi yerine getirmek ve ahirette Allah'm luff-u
keremi ile sevaba kavustnaktir.
KURBAN EDILECEK HAYVANDA
ARANAN VASIFLAR
Kurbanlik hayvanin keçi veya disi olmasinda beis olmadigi gibi,
boynuzlu veya boynuzsuz, yahut boynuzu biraz kirik veya
husyesinin buruk olmasinda dahi beis yoktur Asagidaki
ayiplardan beri olmasi lazimdir :
1 -Körlük,
2 -Tek gözlülük,
3 -Dissizlik,
4 -Kulaksizlik,
5 -Kesilecek yere yürüyemeyecek
kadar topal veya hasta,
7 -Kemikleri içinde iligi kalmamis
derecede zayiflik,
Zikredilen ayiplardan biri ile ayipli olan hayvan kurban
olamaz. Kurban, ayipsiz olarak satin alinmis olup da
zikrolunan ayiplardan biriyle satin alan kisi yaninda sonradan
ayipli olma durumunda, alan kisi zengin ise onun yerine
baskasini kurban eder. Fakir ise o kurban yeter.
Fakire kurban vacip olmadigindan satin alma esnasinda ayipli
olan kurban bile ona kafi gelir (Bkz. Dürrül.Muhtar).
Kurban, fakirin satin almasiyla gerçekleseceginden, kayip veya
çalinmis olduktan ve yerine digeri kesildikten sonra ortaya
çikmasi halin de fakir onu da keser. Zengine kestigi kurban
yeter (Bkz. Dürrü.I-Muhtar)
Kurbanlik hayvan nezredilmek veya kurban kesmek
gayesiyle satin alinarak belirlenmisken. kurban
günlerinin geçmesiyle kesilmemis olmasi halinde, mevcut
ise aynen, zayi olmus ise kiymeten tasadduk edilir.
Hüküm gelecek seneye intikal etmez .
Kurban kesen kimse kurbanin etinden hem yer, hem de
yedirir . Yedirdigi kimse fakir de olmayabilir. Kurban
eti geriye birakilmak üzere saklanilabilir de. Uygun
olan tasadduk da etmek ve tasadduk edilenin üçte birden
az olmasidir. Zira infakta bulunanlar için bolluk üzere
dagitmayip alikoymak da mendup olur (Bkz. Dürrül-Muhtar).
Kurbani elinden gelirse kendi eliyle kesmek menduptur .
Elinden gelmiyorsa yaninda bulunarak baskasina kestirir.
Kurbani ehl-i kitaba kestirnek mekruhtur
KURBANIN POSTU ve BUNA
BENZER SEYLERI HAKKlNDA YAPILMASI UYGUN OLAN ISLEMLER
Kurbamn postu tasadduk olunur yahut ondan kalbur
dagarcik. sofra seccade veya kürk edinilebilir. Keçinin
tulumu çikarilarak ondan kirba veya kova yaprlir ; yahut
post istifade edilecek demirbas bir esya ile
degisttirilir (Mübadele).
Kurbanm gerek eti, gerekse postu satilip da parasi
alinir veya demirbas olmayan bir esya ile degistirilir
ise kiymeti tasadduk edilir Ondan kasap ücreti de
verilmez.
Kurbani kesmeden önce tüyünü kirpmak mekruhtur. Eger
kirpmis ise onu tasadduk eder. Kestikten sonra tüyünü
yolup veya kirkip kullanabilir .
Kurbanlik hayvanin siitiinden de faydalanmak mekruh olur
.
YANLISLIKLA BASKASININ
KURBANINI KESMEK
Iki kimse hata edip, her biri digerinin koyununu kurban
etse, kesilen hayvan kesenin kurbani olmak üzere caizdir
ve bedelini ödemek gerekmez . Mevcut ise onlardan her
biri kendi kurbanini alir. yenilmis ise birbirleriyle
helallesirler. Eger benimki daha büyüktü yahut benimki
daha semizdi diye cimrilik edelirse her birinin digerine
etin kiymetini ödemesi ve alin diktan sonra tasadduk
etmeleri gerekir.
AKIKA KURBANI
"Akika" -ki Islami ismi nesikedir ; dogan çocugun
yedinci günü basi tiras edilerek kesilen kurbandir.
Dogan çocugun basindaki ana tüyü demek olan "akika" o
kurbana isim olmustur. Onlardan birine kiz (dogumu)
müjdesi verilince, kendisi pek öfkeli olarak, yüzü
simsiyah kesilir.. (Nahl, 16/58) ayet-i kerimesi delil
oldugu üzere cahiliye Araplari kiz çocugu istemedikleri
ve hatta bazilari ve'd bile ettikler için, akikayi erkek
çocuga yaparlar ve çocugun bas tüylerini tiras da edip,
akikanin kanini çocugun basina sürerlerdi.
Peygamberimiz (s.a.v.) Efendimiz Hazretleri bu adet-i
cahiliyeyi, kurbani Allah'a sükür olarak kiz çocuguna
dahi tesmil ve çocugun basina kan sürmeyi, zaferan
sürmeye ve tüylerinin agirliginca tasadduk etmeye
çevirmistir. Akika sözünü de onda mülahaza olunan ukuk
manasindan dolayi (nesike)ye tahvil buyurmuslardir.
Hanefi fikhinin mütedavil kitaplarinda akika bahsi
görülemez. Fetava-i Hindiye'nin Kerahiyet Kitabi'nin
yirmi ikinci babinda su kadarcik malumat verilmistir :
Oglan ve kiz çocugu için akika -ki dogumunun yedinci
günü bir koyun veya keçi kesip zirafet vermek ve çocugun
saçini tiras etmektir- mübahtir. Ne sünnet: ne de
vaciptir. Kender'nin Kitabu'1-Veciz'inde böyledir. Imami
Muhammed akika hakkinda: isteyen yapar, isteyen yapmaz..
demistirki, bu mübah oldugunu ifade eder. Artik onun
sünnet o1dugu söylenemez. Camiu's-Sagir.de : "Ne oglan
ve ne kiz çocuguna akika edilmez" denilmek1e onun
kerahetine isaret edilmistir. Bedeyius-Sana'nin
Kitabti'1-Udhiye'sinde böyle zikredilmistir. Tenkih-i
Hamidiye'nin Zebaih'nde Sirac ve Hac'dan olan naklin de
de: .Akika meselesi nafiledir. "Dileyen yapar, dileyen
yapmaz" denilmek1e beraber Hz. Peygamber (s.a.v.)'in Hz.
Hasan ve Hz. Hüseyin için nesike olarak bir koç; kurban
ettikleri de zikrolunmustur .
Safi ulemasmm kitaplarinan Mizan-i serani'de
açik1andigina göre, akika kurbani
Imam Malik ve Imam Safii'ye göre miistehap.
Imam Ebu Hanife'ye göre miistehap degil, mübahtir.
Imami Ahmed b. Hanbel'den iki rivayetin meshur olanima
göre sünnet. diger rivayete göre vaciptir.
Eimme-i Selase, çocuk erkek olursa erkegin mirasi ve
sehadeti iki kat oldugu gibi onun akikasida iki koyun;
kiz olursa bir koyun oldugunu söylemislerdir, Imam
Ma1ik'e göre erkek çocuga da akika kiz çocugunda oldugu
gibi bir koyundur.
Imam Safii ve Ahmed'e göre çocugun selametini tefeüllen.
yani selamette olacagini ümit ederek "akika"nm kemikleri
kirIimayip, büyük büyük parça olarak pisirilmesi
müstehap olup, digerlerine göre, aksine çocugun
tevazuunun artmasi ve beseriyet atesinin sönmesini ümit
ederek; akikanin pisirilmesinde kemikleri kirmak
müstehap olur .
Camius-Sagir'in hadislerinden anlasildigina göre,
çocugun nesikesi, dogumunun yedinci, yahut on dördiincii
veya yirmi birinci günü kesilir.
Tenkih-i Hamidiye'de söyle zikredilmistir: Dogumdan
buluga kadar nesike vaktidir. Dogumun yedinci günü
efdaldir. .Nesike, kurban gibi sabah1eyin kerahet vakti
çiktiktan sonra. günün baslangicina kesilir. Kemigi
kirilmayarak pisirilir ; sonra tasadduk olunur; yenir ve
yedirilir. Budu anneye verilir. Çocuklugunda akika
kurbani kesilmeyen kimse, kendisi için kesebilir.
Kaynak : Mehmet Zihni Efendi'nin Nimet-i Islam isimli
eserinden.
"...Her kim hadislerimden 40 tanesini belleyip
baskasinada ögretirse :ALLAHU
TAALA :onu kiyamet gününde
bilginler ve fakihler arasinda diriltsin..."
Kurbanlik hayvan nezredilmek veya kurban kesmek
gayesiyle satin alinarak belirlenmisken. kurban
günlerinin geçmesiyle kesilmemis olmasi halinde,
mevcut ise aynen, zayi olmus ise kiymeten tasadduk
edilir. Hüküm gelecek seneye intikal etmez .
Kurban kesen kimse kurbanin etinden hem yer, hem de
yedirir . Yedirdigi kimse fakir de olmayabilir.
Kurban eti geriye birakilmak üzere saklanilabilir
de. Uygun olan tasadduk da etmek ve tasadduk
edilenin üçte birden az olmasidir. Zira infakta
bulunanlar için bolluk üzere dagitmayip alikoymak da
mendup olur (Bkz. Dürrül-Muhtar).
Kurbani elinden gelirse kendi eliyle kesmek
menduptur . Elinden gelmiyorsa yaninda bulunarak
baskasina kestirir. Kurbani ehl-i kitaba kestirnek
mekruhtur
KURBANIN POSTU ve
BUNA BENZER SEYLERI HAKKlNDA YAPILMASI UYGUN OLAN
ISLEMLER
Kurbamn postu tasadduk olunur yahut ondan kalbur
dagarcik. sofra seccade veya kürk edinilebilir.
Keçinin tulumu çikarilarak ondan kirba veya kova
yaprlir ; yahut post istifade edilecek demirbas bir
esya ile degisttirilir (Mübadele).
Kurbanm gerek eti, gerekse postu satilip da parasi
alinir veya demirbas olmayan bir esya ile
degistirilir ise kiymeti tasadduk edilir Ondan kasap
ücreti de verilmez.
Kurbani kesmeden önce tüyünü kirpmak mekruhtur. Eger
kirpmis ise onu tasadduk eder. Kestikten sonra
tüyünü yolup veya kirkip kullanabilir .
Kurbanlik hayvanin siitiinden de faydalanmak mekruh
olur .
YANLISLIKLA
BASKASININ KURBANINI KESMEK
Iki kimse hata edip, her biri digerinin koyununu
kurban etse, kesilen hayvan kesenin kurbani olmak
üzere caizdir ve bedelini ödemek gerekmez . Mevcut
ise onlardan her biri kendi kurbanini alir. yenilmis
ise birbirleriyle helallesirler. Eger benimki daha
büyüktü yahut benimki daha semizdi diye cimrilik
edelirse her birinin digerine etin kiymetini ödemesi
ve alin diktan sonra tasadduk etmeleri gerekir.
AKIKA KURBANI
"Akika" -ki Islami ismi nesikedir ; dogan çocugun
yedinci günü basi tiras edilerek kesilen kurbandir.
Dogan çocugun basindaki ana tüyü demek olan "akika"
o kurbana isim olmustur. Onlardan birine kiz (dogumu)
müjdesi verilince, kendisi pek öfkeli olarak, yüzü
simsiyah kesilir.. (Nahl, 16/58) ayet-i kerimesi
delil oldugu üzere cahiliye Araplari kiz çocugu
istemedikleri ve hatta bazilari ve'd bile ettikler
için, akikayi erkek çocuga yaparlar ve çocugun bas
tüylerini tiras da edip, akikanin kanini çocugun
basina sürerlerdi.
Peygamberimiz (s.a.v.) Efendimiz Hazretleri bu
adet-i cahiliyeyi, kurbani Allah'a sükür olarak kiz
çocuguna dahi tesmil ve çocugun basina kan sürmeyi,
zaferan sürmeye ve tüylerinin agirliginca tasadduk
etmeye çevirmistir. Akika sözünü de onda mülahaza
olunan ukuk manasindan dolayi (nesike)ye tahvil
buyurmuslardir.
Hanefi fikhinin mütedavil kitaplarinda akika bahsi
görülemez. Fetava-i Hindiye'nin Kerahiyet Kitabi'nin
yirmi ikinci babinda su kadarcik malumat verilmistir
: Oglan ve kiz çocugu için akika -ki dogumunun
yedinci günü bir koyun veya keçi kesip zirafet
vermek ve çocugun saçini tiras etmektir- mübahtir.
Ne sünnet: ne de vaciptir. Kender'nin
Kitabu'1-Veciz'inde böyledir. Imami Muhammed akika
hakkinda: isteyen yapar, isteyen yapmaz.. demistirki,
bu mübah oldugunu ifade eder. Artik onun sünnet
o1dugu söylenemez. Camiu's-Sagir.de : "Ne oglan ve
ne kiz çocuguna akika edilmez" denilmek1e onun
kerahetine isaret edilmistir. Bedeyius-Sana'nin
Kitabti'1-Udhiye'sinde böyle zikredilmistir.
Tenkih-i Hamidiye'nin Zebaih'nde Sirac ve Hac'dan
olan naklin de de: .Akika meselesi nafiledir. "Dileyen
yapar, dileyen yapmaz" denilmek1e beraber Hz.
Peygamber (s.a.v.)'in Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin için
nesike olarak bir koç; kurban ettikleri de
zikrolunmustur .
Safi ulemasmm kitaplarinan Mizan-i serani'de
açik1andigina göre, akika kurbani
Imam Malik ve Imam Safii'ye göre miistehap.
Imam Ebu Hanife'ye göre miistehap degil, mübahtir.
Imami Ahmed b. Hanbel'den iki rivayetin meshur
olanima göre sünnet. diger rivayete göre vaciptir.
Eimme-i Selase, çocuk erkek olursa erkegin mirasi ve
sehadeti iki kat oldugu gibi onun akikasida iki
koyun; kiz olursa bir koyun oldugunu söylemislerdir,
Imam Ma1ik'e göre erkek çocuga da akika kiz
çocugunda oldugu gibi bir koyundur.
Imam Safii ve Ahmed'e göre çocugun selametini
tefeüllen. yani selamette olacagini ümit ederek "akika"nm
kemikleri kirIimayip, büyük büyük parça olarak
pisirilmesi müstehap olup, digerlerine göre, aksine
çocugun tevazuunun artmasi ve beseriyet atesinin
sönmesini ümit ederek; akikanin pisirilmesinde
kemikleri kirmak müstehap olur .
Camius-Sagir'in hadislerinden anlasildigina göre,
çocugun nesikesi, dogumunun yedinci, yahut on
dördiincii veya yirmi birinci günü kesilir.
Tenkih-i Hamidiye'de söyle zikredilmistir: Dogumdan
buluga kadar nesike vaktidir. Dogumun yedinci günü
efdaldir. .Nesike, kurban gibi sabah1eyin kerahet
vakti çiktiktan sonra. günün baslangicina kesilir.
Kemigi kirilmayarak pisirilir ; sonra tasadduk
olunur; yenir ve yedirilir. Budu anneye verilir.
Çocuklugunda akika kurbani kesilmeyen kimse, kendisi
için kesebilir.
Kaynak : Mehmet Zihni Efendi'nin Nimet-i Islam
isimli eserinden.
"...Her kim hadislerimden 40 tanesini belleyip
baskasinada ögretirse :ALLAHU
TAALA :onu kiyamet
gününde bilginler ve fakihler arasinda diriltsin..."
